cucullus и похожее

Axel

New member
Никто часом не находил инфы по накидке типа http://evakoch.dk/huer-uk.htm (см. секцию The fur-cape with hood ). Я нашел 2-е противоречивых статьи: в одной сказано, что их носили только рабы и несвободные люди, а во второй - что носили все и оно было неотъемлимым атрибутом кельтов. Есть пара находок статуэток в подбных накидках и изображения божеств в них. Может у кого есть больше инфы?

Из того что мне уже ответили мнения так же разделились. может ли ещё кто нибудь сказать что-то по этому поводу? Или поделиться информацией по римскому cucullus, что, как я выяснил, практически одно и тоже.

Варг

по конкретно этой накидки нет.
нечто подобное было найдено у пиктов, так-же шерстяное, с предлинной бахромой и встречается в изображениях и у статуй опять-же в северной шотландии. некоторую материальную культуру пикты переняли у бриттов и скоттов (или скотов) и помню точно изображения воина в данной накидке-капюшоне.
мнение что подобное могли носить только рабы и несвободные люди мне кажется неверным и строится на том что находили их на жертвах утопленных в болотах.
вроде есть даже случай нахождения утопленного мужчины в женском платье, но это-же не значит что они носили женские платья тоже...

Брадерикс

Увы Алексей,у меня(в моем собрании)) тот же самый материал.
Я доверяю этой статье.По накидке там значится что подобные вещи носили кельтские крестьяне и пастухи. Что на мой взгляд вполне нормально)).
 

Дмитрий

Moderator
Staff member
Axel - 12/1/2010 13:13
Или поделиться информацией по римскому cucullus, что, как я выяснил, практически одно и тоже.
Посмотрите статью С. Рейнака в Daremberg-Saglio, там есть ссылки на источники:
http://dagr.univ-tlse2.fr/sdx/dagr/feuilleter.xsp?tome=1&partie=2&numPage=824&nomEntree=CUCULLUS
http://dagr.univ-tlse2.fr/sdx/dagr/...ie=2&numPage=825&nomEntree=CUCULLUS&vue=image
http://dagr.univ-tlse2.fr/sdx/dagr/...ie=2&numPage=826&nomEntree=CUCULLUS&vue=image

Например: накидка с капюшоном, «какую носят погонщики мулов» (Lamprid., Elagab. XXXII, 9); капюшон, «какой носят в дороге» (Capitolin. Verus, IV, 6) и т. д.
 
For Axel:
… а во второй - что носили все и оно было неотъемлемым атрибутом кельтов.
Конечно, носили все, кому это было нужно. Например, чтобы скрыть свою физиономию:
…Когда засыпает любовник,
Женщина гонит его, укрытого в плащ с головою
(Juvenal. VI, 329-330).

Что в тебе, если привык ты подписывать ложные акты
В храмах, что дед воздвиг, пред лицом отцовской почетной
Статуи, — прелюбодей, ночной гуляка, укрывший
Спрятанное лицо под плащом из шерсти сантонской?

... quo, si nocturnus adulter
tempora Santonico uelas adoperta cucullo (Juvenal. VIII, 143-146).

Происходит римский капюшон из сантонской и лингонской Галлии и Иллирии (от либурнов). Если это кельты, значит, так тому и быть.

Так замешавшись в среду пурпурно-лиловых накидок,
Грубый лингонский башлык марает их грязною шерстью

(Martial. I, 53, 4-5).

Плащ с колпаком
В плащ с колпаком ты одет Сантонскою Галлией нынче;
Прежде мартышкам служил тёплой одеждою он

(Martial. XIV, 128)

Либурнский капюшон
Приноровить к одежде меня ты, глупец, не умеешь:
Белой её ты надел, а бирюзовой снимай

(Martial. XIV, 139)

См. также Historia Augusta. Helvius Pertinax, 8, 1-4.
A libertis etiam ea exegit quibus Commodo vendente ditati fuerant. Auctio sane rerum Commodi in his insignior fuit: vestis subtegmine serico aureis filis insigni opere, tunicas paenulasque, lacernas et chiridotas Dalmatarum et cirratas militares purpureasque chlamydes Graecanicas atque castrenses. Et cuculli Bardaici et toga armaque gladiatoria gemmis auroque composita.
 

Axel

New member
Меня смущает фраза"Elisabeth Munksgaard writes that from 382 AD, the use of this kind of cape was only allowed for slaves - according to a law made by emperor Thedosius." (использование этого вида накидки было разрешено только для рабов - в соответствии с законом, принятым Императором Теодосиусом)
 
For Axel:
Меня смущает фраза"Elisabeth Munksgaard writes that from 382 AD, the use of this kind of cape was only allowed for slaves - according to a law made by emperor Thedosius." (использование этого вида накидки было разрешено только для рабов - в соответствии с законом, принятым Императором Теодосиусом)
Бьюсь об заклад, что закон Феодосия не запрещал в смысле "только для для рабов", но наоборот, разрешал носить капюшон рабам, которые желали скрыть свои лица. Это логичнее. Иначе трудно себе представить проверку выполнения подобного закона.
В статье указан параграф этого закона? Если да, давайте посмотрим на него.
 

Axel

New member
у меня есть только ссылка на него (то что приводил выше). Потому и решил обратиться за помощью, к людям, более сведущим в теме...
 
For Axel:
... у меня есть только ссылка на него (то что приводил выше). Потому и решил обратиться за помощью, к людям, более сведущим в теме...
Только из уважения к Вам :) Повезло, что быстро нашёл. По-моему, данный параграф:
Servos sane omnium, quorum tamen dominos sollicitudine constat militiae non teneri, aut byrris uti permittimus aut cucullis (Codex Theodosianus XIV, 10, 1.2).

Попросите Ильдара перевести, хотя бы приблизительно.
На мой дилетантский взгляд permittimus - это что-то вроде разрешить.
... aut byrris uti permittimus aut cucullis - или byrris пусть будет разрешён или cucullis.
Byrris - тот же самый cucullus, только красноватого цвета, так как делался иногда из шерсти бобра.
 
Last edited:

Ильдар

Administrator
Staff member
Cucullus, cucullio, cuculla, Capuze. Das Wort ist keltischen Ursprunges und wohl mit der Sache aus Gallien nach Rom gekommen. Über die Etymologie s. Holder Altkelt. Sprachschatz 1183. Es kommt aber schon bei Cato de agri cult. 2, 3 vor. C. auf etruskischen Bildwerken, Gori Mus. Etr. I 63. Micali Ant. mon. 28. Aus Südrussland Ant. du Bosph. Cimm. XLII 1. Der C. wurde getragen als besonderes Kleidungsstück und als Teil des Mantels. In ersterem Sinne deutlich Martial. XIV 139, wo der dunkle C. auf der weissen Lacerna abfärbt. Dieser Art war auch der bardocucullus (s. d.), der nach Martial. XIV 128 einem Affen als Mantel dienen konnte. Viel später beschreibt einen kaum auf die Schultern herabfallenden C. Cassianus instit. I 3. Die deutlichste bildliche Darstellung dieses C. bieten die pompeianischen Bilder Helbig Wandgem. 1504, Scenen ans einer Caupona, in denen die Gäste — es sind wohl Fuhrleute; auf einem der Bilder trägt einer von ihnen den Stimulus — zum Teil den C. auf dem Kopfe haben; er läuft oben in eine Spitze aus und fällt ziemlich tief auf den Rücken und von den Schultern auf die Brust herab, wo er vorn offen steht; doch ist natürlich einzunehmen, dass er hier auch geschlossen werden konnte. Dies ist also wohl der cucullio viatorius oder mulionicus, mit dem Venia (Hist. Aug. Ver. 4,6) und Elagabal (ebd. Elag. 32,9) sich bedeckten, um nicht erkannt zu werden, und an ihn wird auch zu denken sein, wo sonst von ähnlichem Gebrauch des C. die Rede ist, luven. 6, 118. 330. 8, 145. Auch sonst kommt er als in der Stadt getragene Kleidung vor. Martial. XI 98.
Etwas anders gestaltet erscheint der C. auf dem die Olivenernte darstellenden Relief Montfaucon Ant. expl. III 196: der auf die Schultern fallende Teil ist vorn geschlossen und hier, wie es scheint, aus einem Stück, so dass das Ganze als eine Art Sack mit einer Öffnung für das Gesicht erseheint. Dies mögen die cuculiones sein, deren Anfertigung für die Feldarbeiter Cato a. O. als Beschäftigung bei schlechtem Wetter empfiehlt. Ähnlich scheint auch der C. des Jägers auf dem Sarkophag hei Lasinio Campo santo di Pisa 135 gestaltet zu sein, während er ebd. 134 wie auf den pompeianischen Bildern auf die Schultern zu fallen scheint.
Der C., aus Wollenstoff, war von dunkler Farbe, venetus Iuven. 3, 170, pullus Martial. X 76, 8, callainus Martial. XIV 139; dunkelfarbig sind auch die C. der pompeianischen Bilder, Die weissen C., Schol. Iuv. 7, 221, beruhen wohl nur auf Missverständnis eben dieser Stelle (nireique cadurci). Er wurde fabriciert in Ländern, wo Schafzucht und Wollindustrie blühten: in Illyrien (Bardaici, Liburnici c.; s. Bardocucullus) und in Gallien, Lingonicus Martial. I 53, 5, Santonicus Iuven. 8, 145.
C. als Teil des Mantels ist wohl gemeint Colum. I 8, 9 (sagis cucullis) und XI 1, 21 (sagatis cucullis). Als vestis cucullata bezeichnet Isid. orig. XIX 24, 17 die Casula; eine solche war auch die Caracalla (s. d.). Bei Martial. XIV 132 wird der pillcus den totae lacernae entgegengesetzt, erscheint also die Kopfbedeckung als Teil der Lacerna. Und wenn bei Hor. sat. II 7, 55 (caput obscurante lacerna) eben diese genau so vorkommt, wie Iuven. 6, 118. 330. 8, 145 der C, so liegt es nahe, sie auch hier mit einem C. versehen zu denken. Einen Mantel mit C. trägt auf dem Relief aus Aesernia, Bull. Napol. VI 1847 Taf. I 4 (vgl. CIL IX 2689) der mit der Wirtin abrechnende Reisende. Terracottafigur mit zurückgeschlagenem C. am Mantel. Daremberg-Saglio Dict. d. ant. I 1578 Fig. 2091; Kind mit C. am Mantel ebd. Fig. 2095.
Bei den Christen ist C, öfter cuculla, die Tracht der Mönche, und kann das Wort auch den Mantel mit C. bezeichnen. Es scheint aber, dass dieser Sprachgebrauch älter ist. So wenn bei Iuven. 3, 170 C. als die nicht officielle Tracht des Bürgers erscheint, ganz wie sonst die Paenula. Und in dem Kleideredict, Cod. Theod. XIV 10, 1, wo die Sclaven aut byrris aut cucullis gekleidet sein sollen, ist auch offenbar ein Mantel gemeint. Vgl. Corp. gloss. II 338, 52. IV 105, 30, wo C. mit καρακάλλιον und lacerna gleichgesetzt wird.
Becker-Göll Gallus I 135. III 223. Vollständigste Stellensammlung Holder Altkelt. Sprachschatz 1183. Bildliche Darstellungen S. Reinach bei Daremberg-Saglio Dict. d. ant. I 1598.
 

Дмитрий

Moderator
Staff member
Den Norske - 12/1/2010 23:18
permittimus - это что-то вроде разрешить
Ну, вроде того (ср. англ. permission). По приведенной Ильдаром ссылке на статью Августа Мау в RE, даже более определенно - обязать (здесь, очевидно, в смысле - предписать): "...die Sclaven aut byrris aut cucullis gekleidet sein sollen".
 
Top